VSTA nơi hội tụ, điểm tựa tin cậy của các doanh nghiệp giống cây trồng

Điểm tựa vững chắc cho nông dân

Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng Việt Nam (VSTA) được thành lập năm 2007, có phạm vi tổ chức và hoạt động trong toàn quốc, tập hợp một cách tự nguyện các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân liên quan đến công tác nghiên cứu, chọn tạo, sản xuất và xuất nhập khẩu giống cây trồng nông nghiệp.

Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng Việt Nam (VSTA) được thành lập năm 2007, có phạm vi tổ chức và hoạt động trong toàn quốc. Ảnh: MH.

Trải qua gần 20 năm hoạt động, VSTA đã trở thành cầu nối, đại diện cho các thành viên tập hợp, phản ánh những bất cập của các văn bản quy phạm pháp luật về trồng trọt, giống cây trồng với các cơ quan quản lý nhà nước. Từ đó cùng nhau rà soát, chỉnh sửa nhằm đảm bảo tính khả thi, sát, trúng với thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Trong đó, nhiệm kỳ IV (2021 - 2025) thực sự là nhiệm kỳ các thành viên VSTA phải đối mặt với nhiều khó khăn, phức tạp như dịch bệnh Covid-19, xung đột chính trị, chiến tranh bùng phát ở nhiều khu vực trên thế giới khiến giá cả, thị trường bấp bênh, biến động khó lường. Đặc biệt, thiên tai, bão lũ hàng năm luôn để lại những hậu quả nặng nề... Tuy nhiên, với sự chung sức, đồng lòng và quyết tâm cao của ban lãnh đạo cùng các thành viên, nhiệm kỳ IV đã để lại nhiều dấu ấn, kết quả hoạt động đáng ghi nhận.

Thứ nhất, các thành viên Hiệp hội duy trì ổn định được nhiệm vụ sản xuất và cung ứng giống cây trồng nông nghiệp chính như giống lúa, ngô, rau màu các loại. Hoạt động sản xuất kinh doanh tuân thủ các quy định của pháp luật.

Các doanh nghiệp lớn như Tập đoàn Vinaseed, Tập đoàn ThaiBinh Seed, Công ty ADI, Công ty Giống cây trồng Quảng Ninh, Công ty Giống - Vật tư nông nghiệp Thừa Thiên Huế, Công ty cổ phần Giống cây trồng miền Nam, các trung tâm giống, các công ty có vốn đầu tư nước ngoài (C.P, Syngeta, Bayer...), Viện Lúa đồng bằng sông Cửu Long… hàng năm sản xuất, xuất nhập khẩu khoảng 500.000 - 550.000 tấn giống lúa, 20.000 - 22.000 tấn giống ngô (gồm ngô hạt thức ăn chăn nuôi, ngô sinh khối, ngô nếp và ngô ngọt), hàng trăm ngàn tấn giống khoai tây, hàng trăm ngàn tấn giống rau, củ quả các loại, hàng triệu cây giống cây công nghiệp, lâm nghiệp và cây ăn quả. Nhờ đó, 5 năm qua không có tình trạng thiếu giống, sốt giống, nhất là với cây trồng chính. Giá bán giống cây nông nghiệp chính như lúa, ngô khá ổn định.

Chất lượng giống cây trồng đảm bảo tuân thủ theo quy định của pháp luật, các QCVN 01-52, 01-53, 01-54… Trong điều kiện khó khăn, các đơn vị thuộc Hiệp hội đã tổ chức, bố trí điểm sản xuất, nhân giống hợp lý, tăng cường chọn lọc nâng cao chất lượng giống gốc.

Hầu hết các thành viên Hiệp hội đã có hợp đồng với nông dân xây dựng khu chọn lọc, sản xuất các cấp giống và hệ thống sấy sàn đảo chiều, trang bị máy chế biến hạt giống hiện đại tự động. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ trang bị máy chế biến sàng lọc 5 cửa, hạt giống đóng bao đến với người sản xuất đảm bảo sạch, đồng đều, ẩm độ hạt và độ đúng giống đáp ứng quy chuẩn.

Mặc dù đối diện với nhiều khó khăn nhưng các thành viên VSTA luôn duy trì ổn định nhiệm vụ sản xuất và cung ứng giống cây trồng nông nghiệp chính như giống lúa, ngô, rau màu các loại. Ảnh: Phú Hương.

Các giống cây rau màu, giống hoa với khối lượng hàng trăm ngàn tấn nhưng trong nước chưa sản xuất được hoặc chưa sản xuất đủ đã được chủ động nhập khẩu từ các đơn vị, đối tác có thương hiệu ở nước ngoài (hầu hết là các giống ưu thế lai mới năng suất và thời gian sinh trưởng ngắn, quay vòng nhanh), góp phần mang lại hiệu quả kinh tế cao cho nông dân.

Thứ hai, tuân thủ quy định của luật đối với cây trồng nhóm không phải cây trồng chính. Các đơn vị thuộc VSTA cơ bản đã hoàn thành tự công bố lưu hành các giống rau, hoa. Số lượng giống đã tự công bố lưu hành lên tới hàng nghìn giống.

Thứ ba, một số đơn vị đã tham gia tích cực trong chuỗi sản xuất lúa gạo, liên doanh, liên kết với các công ty xay xát, chế biến lúa gạo, đưa giống vào các vùng nguyên liệu và thu mua lúa tươi cho nông dân, góp phần giảm chi phí và nâng cao chất lượng cũng như giá trị của chuỗi sản xuất lúa gạo.

Thứ tư, các doanh nghiệp của VSTA tham gia tích cực và hiệu quả trong công tác nghiên cứu, chọn tạo giống cây trồng nông nghiệp, đặc biệt là hai cây chủ lực là lúa và ngô. Theo tổng hợp sơ bộ, các doanh nghiệp của Hiệp hội đã lai tạo, nhập nội chọn lọc, đánh giá và công nhận giống chính thức hoặc công nhận lưu hành hàng trăm giống lúa, ngô trong những năm qua.

Riêng giai đoạn 2016 - 2020 có 57 giống lúa mới đã được Bộ NN-PTNT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) công nhận giống quốc gia, tham gia vào quá trình sản xuất, kinh doanh. Nhiều giống có tỷ lệ diện tích lớn trong cơ cấu sản xuất như TBR225, BC15, Thái xuyên 111, Thiên ưu, Đài thơm 8, RVT, VNR20, ADI128, ADI 68, Hana 112…

Giai đoạn 2020 - 2025, thực thi Luật Trồng trọt, các thành viên của VSTA đã công nhận lưu hành 53/70 giống lúa mới và gia hạn lưu hành gần 30 giống đã công nhận giai đoạn trước trên 10 năm.

Thực hiện tái cấu trúc ngành hàng lúa gạo, các thành viên VSTA đã có nhiều đóng góp tích cực trong việc chọn tạo cũng như sản xuất, cung ứng giống lúa chất lượng phục vụ chuyển dịch mạnh mẽ từ cơ cấu các giống lúa năng suất, chất lượng trung bình sang giống lúa có chất lượng cơm gạo ngon, mềm, dẻo, lúa thơm.

Các đơn vị của VSTA tham gia tích cực và hiệu quả với việc chọn tạo, nhập nội, đề nghị công nhận lưu hành các giống ngô nếp, ngô đường có năng suất, chất lượng. Ảnh: Trung Quân.

Các đơn vị thuộc Chi hội Thương mại Giống cây trồng ĐBSCL đã góp phần tích cực và hiệu quả vào quá trình chuyển đổi này với tỷ lệ giống lúa chất lượng cao, giống thơm, giống Japonica phục vụ xuất khẩu chiếm tới 70 - 80%, góp phần nâng cao vị thế hạt gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Giá gạo xuất khẩu của Việt Nam những năm qua đã có những thay đổi ngoạn mục, thường ngang bằng và cao hơn gạo cùng cấp của các nước xuất khẩu hàng đầu mà từ trước giá gạo của chúng ta luôn thấp hơn. Đặc biệt, chúng ta đã có những giống lúa cho gạo ngon nhất, nhì thế giới tại các cuộc thi hàng năm như ST25, ST24, OM 6976, OM 5451, OM 18, OM 20, Đài thơm 8, RVT… Hàng trăm giống lúa đã được các thành viên của VSTA bảo hộ quyền tác giả.

Các thành viên VSTA đã lai tạo, chọn lọc, nhập nội khảo nghiệm và công nhận 28 giống ngô mới trong giai đoạn 2016 - 2020, Sau khi Luật có hiệu lực, các thành viên VSTA đã có 34/61 giống ngô mới được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công nhận lưu hành.

Các đơn vị của VSTA tham gia tích cực và hiệu quả với việc chọn tạo, nhập nội, đề nghị công nhận lưu hành các giống ngô nếp, ngô đường có năng suất, chất lượng, thời gian sinh trưởng ngắn phục vụ chuyển đổi đất lúa và luân canh cây trồng trên đất lúa.

Để phục vụ chuyển đổi và tái cơ cấu ngành trồng trọt, nhiều giống rau, hoa đã được các thành viên VSTA quan tâm cung ứng. Các thành viên thuộc Chi hội Đông Nam Bộ và TP.HCM, Chi hội vùng ĐBSH tích cực tìm hiểu, khai thác các đối tác để nhập khẩu nhiều giống rau, củ quả mới, giống ưu thế lai mà Việt Nam chưa sản xuất được để cung ứng cho thị trường như các giống su hào, cải bắp, cà chua, rau chân vịt, dưa lưới, ớt…

Các loại rau ăn lá ngắn ngày, chất lượng, năng suất cực cao như cải củ, cà rốt phục vụ chế biến, xuất khẩu góp phần nâng giá trị thu nhập lên hơn 180 triệu đồng/ha và đưa giá trị xuất khẩu ngành hàng rau quả cán mốc hơn 6 tỷ USD sớm hơn dự báo.

Diễn đàn phản biện chính sách hiệu quả

Hiệp hội đã làm tốt hoạt động tư vấn và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, động viên, chia sẻ khó khăn với các thành viên. Trong 5 năm khi thực thi Luật Trồng trọt và kết thúc thời hạn chuyển tiếp (cuối năm 2022, đầu năm 2023), Hiệp hội đã phối hợp cùng Báo Nông nghiệp và Môi trường, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Crop Life Việt Nam tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo.

Hiệp hội đã tích cực tham gia tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc của Luật Trồng trọt. Ảnh: Trung Quân.

Đặc biệt, tại cuộc làm việc giữa Hiệp hội, lãnh đạo Bộ và các cơ quan quản lý, đại diện của Ủy ban KHCN của Quốc hội (tháng 9/2023), nhiều vấn đề vướng mắc và bất khả thi được trao đổi và thảo luận như: công nhận lưu hành, gia hạn công nhận, bản quyền giống, giống được chọn tạo bằng ngân sách Nhà nước đã được sản xuất rộng rãi nhiều năm không độc quyền, giống công nhận đặc cách, xây dựng TCCS với các giống cây trồng không phải cây trồng chính và tự công bố lưu hành… theo quy định của Luật 31 và các văn bản hướng dẫn Luật.

Hiệp hội tham gia nhiều hội thảo (cả trực tuyến và trực tiếp), tham gia góp ý sửa đổi hoặc xây dựng mới các văn bản như: Sửa đổi Thông tư 15 của Bộ NN-PTNT về mã hàng hóa thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ NN-PTNT; tham gia góp ý kiến nhiều lần vào xây dựng các TCVN về khảo nghiệm VCU, DUS với giống lúa, ngô; QCVN về tiêu chuẩn chất lượng hạt giống lúa, ngô; TCVN về khảo nghiệm các giống cây trồng chính thuộc nhóm cây ăn quả và cây công nghiệp cũng như nhóm cây không phải cây trồng chính...

Với các vướng mắc về áp mã, thuế nhập khẩu đối với một số loại giống rau, Hiệp hội đã có công văn gửi Tổng cục Hải quan, Bộ Tài chính, Văn phòng Chính phủ, VCCI, báo chí, truyền thông phản ánh kiến nghị của doanh nghiệp. Đến nay, một số vướng mắc đã được giải quyết, song vẫn chưa triệt để.

Hiệp hội tham gia phối hợp với cơ quan quản lý, hòa giải các tranh chấp về bản quyền giống cây trồng giữa các thành viên của VSTA trên cơ sở có lý có tình.

Ngoài ra, phối hợp với cơ quan quản lý và khoa học đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, rét muộn, rét hại ảnh hưởng đến một số giống lúa vụ xuân 2020, 2024 ở một số địa phương phía Bắc và có thông tin kịp thời trên Báo Nông nghiệp và Môi trường để người sản xuất và các địa phương hiểu rõ hơn, không đổ lỗi tất cả cho giống.

Văn phòng Hiệp hội đã chủ động thông tin để các thành viên tham dự các cuộc đối thoại hàng năm giữa cộng đồng doanh nghiệp với Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan và VCCI. Nhiều ý kiến và phản ánh được đưa ra tại các cuộc đối thoại này, kiến nghị với Chính phủ về các cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong đại dịch Covid-19 như miễn, giảm thuế thu nhập, thuế sử dụng đất, thuê đất…

Hiệp hội kịp thời hỗ trợ các địa phương hạt giống cây trồng để tái thiết sản xuất, khắc phục hậu quả do mưa bão gây ra. Ảnh: Trung Quân.

Thủ tục tự công bố lưu hành từ chỗ chưa biết, chưa hiểu và phức tạp, rối rắm với hàng trăm trang tài liệu khi tự công bố vài giống đến nay đã đơn giản hơn và gần như các thành viên của VSTA đã cơ bản hoàn thành tự công bố lưu hành các giống không thuộc nhóm cây trồng chính. Quá trình xuất, nhập khẩu và kinh doanh hạt giống nhóm này dần ổn định, tiếp tục tuân thủ những quy định mới của luật pháp.

Những vấn đề còn tiếp tục như sửa Luật 31, xây dựng và ban hành các TCVN, các nghị định hướng dẫn và chiến lược cho ngành giống cây trồng sẽ tiếp tục được Hiệp hội đề xuất và kiến nghị nhằm hài hòa hóa và thúc đẩy ngành hạt giống phát triển bền vững theo hướng hiện đại, chất lượng.

Với những nỗ lực không ngừng nghỉ nhằm phản ánh những bất cập trong quá trình thực thi các văn bản quy phạm pháp luật, đến cuối nhiệm kỳ, các nút thắt trong khảo nghiệm công nhận lưu hành, tự công bố lưu hành giống đã phần nào được cơ quan quản lý tháo gỡ. Số lượng giống mới được quyết định lưu hành đã tăng trở lại và các doanh nghiệp, các viện, trường tham gia nghiên cứu, chọn tạo đã hào hứng hơn.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/vsta--noi-hoi-tu-diem-tua-tin-cay-cua-cac-doanh-nghiep-giong-cay-trong-d805740.html