Thời tiết vụ Đông Xuân 2013 và vấn đề giống lúa BC15 bị lép

Thời tiết vụ Đông - Xuân 2013 và vấn đề giống lúa BC15 bị lép Báo NNVN 20/5/2013 (PGS.TS. Nguyễn Thị Trâm)

                   

        Vụ Đông Xuân 2013 sắp kết thúc, theo dõi diễn biến thời tiết cho thấy đây là vụ Xuân ấm, nhiệt độ trung bình tháng 1, tháng 2 xấp xỉ trung bình nhiều năm. Song tháng 3 nhiệt độ cao hơn trung bình nhiều năm trên 30C, nghĩa là chỉ riêng tháng 3 tổng nhiệt độ hữu hiệu cho cây lúa tăng thêm 93-1080C, tương đương với 6-7 ngày nhiệt độ hữu hiệu (150C). Vì vậy thời kỳ sinh trưởng sinh dưỡng của các giống sẽ ngắn lại 6-7 ngày so với trung bình nhiều năm làm cho lúa phân hóa đòng sớm hơn, trỗ bông sớm hơn 6-7 ngày. Đầu tháng 4 (từ 1-6/4) nhiệt độ vẫn cao trên 250C, ngày 7/4 gió mùa Đông Bắc tràn về, nhiệt độ giảm xuống dưới 240C, sau đó các đợt lạnh bổ sung liên tiếp nên từ 7-15/4 nhiệt độ trung bình ngày luôn thấp hơn 240C. Các dòng TGMS phân hóa đòng bước 5-6 vào giai đoạn này đều cho hạt phấn hữu dục và đậu hạt 70-80%. Trong khi đó, có một số giống lúa thuần phân hóa đòng bước 5-6 vào thời kỳ này thì xuất hiện hạt phấn bất dục nên khi trỗ không thể đậu hạt được cho dù thời tiết khi trỗ rất tốt. Các giống biểu hiện mẫn cảm như vậy được xếp vào kiểu dòng TGMS ngược, đã được nhiều tác giả nghiên cứu và đề cập trong các tài liệu chọn giống lúa lai.

      Liên hệ với giống lúa BC15 thấy rằng: BC15 có TGST 135-140 ngày trong vụ Xuân, nghĩa là từ gieo đến bắt đầu thời kỳ mẫn cảm nhiệt độ (hình thành tế bào mẹ hạt phấn và phân chia giảm nhiễm để tạo hạt phấn) là 95 ngày. Ở vụ Xuân bình thường, nếu gieo 5/1(như Nghệ An gieo) thì ngày bắt đầu mẫn cảm nhiệt độ là 15/4, sau đó 15 ngày (30/4) lúa sẽ trỗ bông. Nhưng như đã phân tích ở trên, vụ Xuân 2013 ấm làm ngắn thời gian sinh trưởng sinh dưỡng của lúa mất 6-7 ngày, nên BC15 bước vào thời kỳ mẫn cảm sớm hơn, vào ngày 8-9/4, như vậy toàn bộ thời kỳ mẫn cảm 6 ngày tiếp theo sẽ là từ 8-14/4 đều hưởng nhiệt độ lạnh dưới 240C, không hình thành được hạt phấn hữu dục, khi lúa trỗ sẽ không có phấn để thụ tinh nên bị lép. Vậy giống BC15 bị lép do tác động đồng thời của 2 yếu tố là giống và diễn biến nhiệt độ toàn vụ chứ không thể tách riêng yếu tố nào. Sự trùng hợp ngẫu nhiên của đợt lạnh từ 7-15/4 và thời kỳ mẫn cảm nhiệt độ của trà lúa BC15 gieo xung quanh 5/1 (đúng như lịch gieo được hướng dẫn trong qui trình cho Nghệ An) đã gây bất dục hạt phấn dẫn đến lép hạt. Nông dân gieo lệch thời vụ nêu trên lúa vẫn đậu hạt tốt. Như vậy có thể coi BC15 là dòng TGMS ngược so với các dòng TGMS đang sử dụng làm mẹ để sản xuất lúa lai hai dòng. Hiện tượng bất dục này đã từng xảy ra với giống lúa lai hai dòng TH3-4 trong vụ Xuân 2009 tại một số điểm trình diễn ở Thái Nguyên, Hải Dương, Hải Phòng mà khi đó chúng tôi đã phải đến từng hộ nông dân để xin lỗi, giải thích và đền bù thiệt hại năng suất. Vụ Xuân năm sau đã bố trí 10 thời vụ gieo và phát hiện ra một số giống và dòng cho phấn như R4, R50...cũng thuộc kiểu TGMS ngược. Các giống lúa có phản ứng kiểu TGMS ngược này tuyệt đốikhông được gieo trồng trong vụ Xuân ở các tỉnh phía Bắc Việt Nam để tránh rủi ro vì vụ Xuân luôn có nhiệt độ nóng lạnh thất thường, xảy ra ở các thời điểm không giống nhau nên không có nhà dự báo khí tượng nào có thể dự đoán trước được diễn biến nhiệt độ từng ngày trong 3 tháng sau để chỉ đạo thời vụ gieo trồng chính xác. Mọi người đều công nhận BC15 là giống lúa có năng suất cao, chất lượng tốt, thích ứng rộng... nhưng ở các tỉnh miền Bắc chỉ nên mở rộng diện tích trong vụ Mùa và Hè thu, vụ Xuân có rất nhiều giống khác dễ tính hơn nên khuyến khích nông dân sử dụng.

     Từ hiện tượng này, chúng tôi đề nghị các nhà chọn giống lúa trước khi mở rộng giống của mình ra sản xuất phải làm thí nghiệm thời vụ nghiêm túc, đặc biệt là trong vụ Xuân để đưa giống mới phát triển sản xuất an toàn, không gây thiệt hại lớn cho người dân.

     Trong việc xét công nhận giống mới lâu nay chưa chú ý đến kết quả đánh giá giống trong các thời vụ khác nhau trên các vùng sinh thái, vì vậy Hội đồng khoa học Bộ nên bổ sung yêu cầu này để các tác giả thực hiện nghiêm túc, góp phần giảm thiểu rủi ro cho nông dân khi ứng dụng giống mới trên diện rộng.

PGSTS. Nguyễn Thị Trâm

 

 

Thư viện ảnh
Vinh Hoa Ben Tre HỘI VIÊN MỚI BVTV SG HỘI VIÊN MỚI HỘI VIÊN MỚI HỘI VIÊN MỚI Kien giang Cong ty TNHH VTNN Hong Quang Hung Yen Bac Lieu Bac Giang Nghe an VT Hai duong Trang nong Bac Ninh Trung uong HỘI VIÊN MỚI Trung Nong HỘI VIÊN MỚI Hue Quang ninh 13 Dong Nai Ha Nam Luong nong Phu Tho Cuong Tan Viet Nong Dong nam Trung tam giong Nông nghiep Ca Mau Nam Thai Son HỘI VIÊN MỚI Son La
» DÒNG MÁU LẠC HỒNG Chi hội MNPB
» Giới thiệu Trung tâm giống nông lâm nghiệp Lào Cai
» Giới thiệu Công ty CP giống cây trồng Nha Hố
» Công ty CP giống cây trồng Trung ương. P1
» Công ty CP giống cây trồng Trung ương. P2
» Công ty CP giống cây trồng Trung ương. P3
» Kết thúc giao lưu văn nghệ Chi hội TM giống cây trồng Miền núi Phía Bắc 1
» Giao lưu văn nghệ Chi hội GCT Miền núi phía Băc: Bài hát Mùa xuân trên TP HCM. Công ty TNHH MTV Giống cây trồng Hải Dương
» Giao lưu văn nghệ Chi hội GCT Miền núi phía Băc: Dòng máu Lạc Hồng, Công ty CP nông nghiệp Công nghệ cao Việt Nam
» Giao lưu văn nghê Chi hôị GCT Miên núi phía Băc. Doàn BăcNinh: Quan họ
» Kết thúc giao lưu văn nghệ Chi hội Miền núi phía Bắc
» Kỹ thuật trồng lúa của Thai Lan
» Sản xuất giống lúa thuần vùng Duyên hải Nam Trung bộ
» Sản xuất gióng lúa
Thời tiết
Liên kết website
Thống kê
  • Trực tuyến: 3
  • Lượt xem theo ngày: 1254
  • Lượt truy cập: 1596519